Güzellik, şiddet, suskunluk, özgürlük arayışı ve iki kültürün sarsıcı benzerlikleri üzerine bir okuma
Çalışma masamın karşısında bir poster var. Kim olduğum ve neler istediğimle ilgili bir dream board. 10 yıldır hiç değiştirmediğim bu posterin bir köşesini görmeyi planladığım yerlere ayırmıştım. Bu yerlerin arasında berrak turkuaz denizi ve yemyeşil doğasıyla 2 Yunan adası vardı: Paxos ve Anti-Paxos. Büyüleyici güzellikte 2 ada. Adriyatik tarafındaki bu adalara gitmek bize henüz nasip olmadı.
2 yıl önce tamamen tesadüfen başladığım “Maestro in Blue”, Türkçe ismiyle “Ada ve Maestro” dizisi sayesinde uzunca bir süre adeta adadan biri oldum.
Müzik, şiir, aşk, deniz, ada, drama. Hepsi bir arada!
Bana öyle bir dizi önerisi yap ki öyle bir yapım izleyeyim ki bir kere anlatacak bir derdi olsun, oyuncular güzel ve yetenekli olsun, görsel dili çok etkileyici olsun, toplumsal, sosyo-kültürel konuları kapsayan, eşitlikçi ve çeşitlilik savaşçısı bir çalışma olsun olsun, siyasi eleştiriler, mafya ve ahlaksızlıktan aile içi şiddete varan geniş bir anlatısı olsun ama aşkı da hiç es geçmesin ve hatta aşk temel derdi olsun. Derin meseleleri aktarırken bir yandan müthiş görüntüleriyle bir gezi programı izliyormuş gibi de hissettirsin. Bir müzik dili, bir şiir dili olsun, çekildiği dil de güzel duyulsun. Güzellikle karanlığı aynı potada eritebilsin, istiyorsanız, buyurun, size Ege’nin karşı kıyısından tam bu tanımı karşılayan bir dizi! Maestro, Maestro in Blue ve Türkçe ismiyle Ada ve Maestro.
Ada ve Maestro bir aşk draması değil, bir sosyolojik drama.
Dizi beni turkuaz deniz ve yemyeşil Paxos ile yakaladı. Taş evler, dar sokaklar, deniz kenarı planları ve yeşil tepeler. O güzel ışık! Sonra güzeller ve sevimli Klelia çapa attı gözlerime.
Müzik çok etkiledi ve tabii o ana dek ömrümce dikkatle dinlemediğim Yunancanın o şiirsi duyumu beni iyice diziye bağladı. Sonra sesi ve karizmasıyla gerçek diva Haris Alexiou’nun varlığı izleme sebebim oldu. Peşinden doğal ve ölçülü oyunculuklar.
Yukarıda da aktardığım gibi bu dizinin, en etkileyici yanı her ana yayılan gerçekçi bir bakış açısı ile toplumsal ve derin bir eleştiri bütünü olması. Bu açıdan çok özel bir dizi.
Haris Alexiou ve Yunan Müziği
Bu arada bir kaç güzel Yunanca kelime öğrendim, şükür! Yunan müziği birden bire ilgimi çeker oldu. Bayıldığım bazı pop şarkılarının esasen önce Haris Alexiou tarafından seslendirildiği gerçeğini fark ettim. Bunlar benim açımdan bonus!
Yunan ve Türk toplumsal kurallarının bazı meselelerde bu kadar benzer olduğunun farkında değildim: aile içi şiddet, toplumsal “mahalle” baskısı, ne derler korkusu, dedikodu kültürü, mahremiyet sorunu, siyasi ahlaksızlıklar, mafya gerçeği, sınıf ve güç savaşları, kadının ekonomik açıdan bağımlılığı ve erkek egemen güç yapısı, cinsiyet eşitliği sorunu, cinsel seçimler problemi yani homoseksüellik ve kimlik baskısı, yaş aralığı geniş kimselerin aşkının sıkıntılı bir konu oluşu, yadırganışı, dul kalan kadının sıkıntıları gibi…
Sadece güzel bir adada geçen romantik bir aşk hikayesi mi?
Ada ve Maestro dizisi, küçük bir Yunan adasında geçen, müzikle başlayan ve aşkla yoğrulan, tek bir konusu olmayan, ada toplumunun sırlarına ve hayatlarına yakın plan yaparken çok genel problemlere dikkat çeken bir dizi. Pandemi sırasında Paxos’un önde gelen nüfuzlu isimlerinden Fanis, adanın ismini daha çok duyurmak ve böylelikle daha çok ziyaretçi çekmek hedefiyle bir müzik festivali düzenlemek isteri. Bu amaçla, bir müzisyen ve müzik öğretmeni olarak Orestis’i Paxos’a davet eder. Orestis, burada Fanis’in kızı olan ve kendisinden çokça küçük yaştaki güzeller güzeli Klelia’ya aşık olur. Klelia, 19 yaşındadır, belediye başkanı seçilecen Fanis’in kızıdır. Müziğe yeteneği vardır ve anneannesi bu açıdan mentörüdür. Müzik öğrenimi görmesi için onu yüreklendirir. Klelia, Orestis’e derinden bir aşkla bağlanır ancak uzun süre Orestis karşılık vermez, vermemeye özen gösterir. En nihayetinde bir gün gelir ki aralarındaki çekimi bastıramazlar.
Güzel bir adada büyüleyici manzaralar eşliğinde izleyeceğimiz bir aşk hikayesi gibi başlayan dizi, zamanla susturulmuş acılar, kaçılan hayatlar, gizlenmiş hikayelerle derinleşir.
Müzik, deniz ve güzellik ruhumuzu okşarken aile içi şiddet, kötü ve rol yapılan evlilikler, mafyayla ilişkiler, influencerlık sevdası, bastırılan kimlikler, kavuşamayan aşıklar toplumun karanlık taraflarını aynalıyor. Yani Ada ve Maestro dizisi, psikolojik katmanı çok güçlü bir yapım. Travmalar, bastırılmışlıklar eşliğinde gerilimli tarafları çok yoğun.
Kapalı toplum dinamiklerinde ilişkiler
Sanki Yunanistan’da bunlar olmuyor, olamazmış gibi düşünüyoruz. Oysa ada aslında kapalı bir toplum. Bu kapalı toplumda dinamikler küçük bir kasabanın dinamikleriyle teknik olarak aynı. Toplumsal normlar, insanların yaşamak istedikleri hayatları bastırıyor. Aşk farklıysa yaşanamıyor. Ada güzel ama kısıtlayıcı. Küçük toplumlarda herkes her şeyi bilir ama konuşmaz, söylemez, susar, susturur. Susturulur. Mesela bir kadının bir gece evvel dövüldüğünü bilir herkes, ancak bahsini geçirmez. Kadının kaderidir, üstüne de çok derin düşünülmez. Maria, Charalambos ve Sypros’un öyküsünde olduğu gibi!
İki erkeğin aşkı olasılık dışıdır, gizlenir, saklanır, utanılır, bastırılır. Antonis ve Sypros gibi.
Bazen genç bir kızın aşık olduğu adamın aslında başka bir hayat opsiyonu demek olması gibi. Orestis ve Klelia örneğinde olduğu gibi. Orestis sadece bir erkek değil, o müzik demek, adadan çıkmak demek, ana karaya Atina’ya gitmek demek, yeni bir hayat demek.
Aynen Türkiye’de de olduğu gibi, ne derler korkusu, hemen her türlü bağımlılığın göbeğinde yer alıyor. Dedikodu kültürü yaşamı baskılayan bir güç pozisyonunda.
Gençlerin sıkışmışlığı
Küçük şehirlerdeki gençlerin büyük şehirlere gidip okumak ve küçük şehirden kaçmak arzusu da çok benzer. Kuşak çatışmaları, daha özgür, daha bireysel birer hayat isteyen gençlere karşı korumacı ebeveynler ve akrabalar aile düzenini, toplumsal kabulü korumaya çalışırlar. Dizinin tamamında bu çatışmayı görüyoruz.
Dizide gördüğümüz erkeklik tipleri de Türkiye’deki geleneksel erkeklik modeli ile net paralellik gösteriyor. Güç kontrolü, duyguları bastırma, aile üzerinde egemenlik kurma ve otorite ihtiyacıyla çok benzer.
Bu arada, dünyayı kadınların güzelleştirdiği, annelerin çocukları için neleri değiştirebileceği, nelere göğüs gerebileceği, kadınların akıllarını birleştirdiklerinde dünyadaki sorunlara nasıl çözümler bulabilecekleri, kadınların ortamı nasıl sakinleştirebildiği de yine dizi boyunca bir çok sahnede şahit olduğumuz bir gerçek. Haris ve Maria’nın dostluğu buna güzel bir örnek.
Müziğin bağlayıcı gücü
Müzik bu adada da her yerde olduğu gibi bir bağlayıcı güç, bir eşitleme tahtası. Klelia’nın anneannesi ve mentörü Haris’in ileri yaşında tekrar şarkı söylemesi dizinin omurgasında önemli bir yer kaplıyor, esasen dizinin ittirici gücü, duygusal dengeyi koruyan karakter Haris. Açıkça Alexiou çok etkileyici bir müzisyen olmasının yanısıra karizmatik bir oyuncu. Müzik ve annelik temalarında da oyuncu ile daha güçlü bir bağ kuruluyor.
Kişinin kabul edilme ihtiyacı ve sosyal medyada şöhret belası
Ada ve Maestro, Gianna karakteri üzerinden gerçeklik ve incelikle influencerlık kültürünü de sert biçimde eleştiriyor. Görünür olma ve kabul ihtiyacının insanları ne enteresan inkarlara götürdüğünü, bir yandan özgürlük getirirken bir yandan nasıl kalıplara ve zincirlere soktuğunun bir analizini görüyoruz.
Yolsuzluğun kamu kurumlarına sirayet edişini, bilhassa, belediye başkanı Fanis ve eşi Sofia üzerinden anlatıyor. Fanis ailesini çok seven biri. Dışarıdan baktığınızda bir kamu görevlisi, bir kural adamı, müthiş baba, ahlak abidesi. Ama tüm servetini pis işlerden, mafyatik ilişkilerden edinmiş biri. Ailesinin içinde hiç huzur ve bütünlük yok. Bu riyakarlık tüm dizi boyunca yoğun biçimde göreceğimiz, hissedeceğimiz gerçekçi bir yansıtma.
Öte yandan, Charalambos’un ölümünün arkasındaki gerçekleri incelemeyi kafaya takan Dimosthenis’in adadaki varlığı, ikisinin de ileri yaşta olmasına rağmen Haris ile flörtümsü ilişkisi, gerçeği bulmak için girdiği nahoş yollara tezat müzisyen kimliği, kendi içinde gücün, korkunun ve çatışmanın bir sembolü olarak enteresan bir pencere açıyor.
Kapalı toplumlarda kişinin kendisi olma hakkının son derece ağır bedellerle elde edilebildiğini görüyoruz. Türkiye’de bilmediğimiz şey değil tabii. Ama bu durum, Ada ve Maestro’da son derece gerçekçi bir dille anlatılıyor.
Ebeveynlik
Anne-kız ilişkilerinin her zaman ve yalnızca sevgi üzerinden değil, yalnızlık, korkular, aktarılan travmalar üzerinden de şekillendiğini Haris ve Sophia, Sophia ve Klelia üzerinden görüyoruz. Bazen anneliğin sadece sevgi değil, yorgunluk ve suçlulukla birlikte yaşandığını görüyoruz. Babalık penceresinde de bir çok farklı örnekler görüyoruz dizide. Bir yanda Charalambos, bir yanda ise Orestis. İki uç babalık örneği. Biri yetişkin oğlunu demirle döverken ötekisi kızına müthiş bir bakım veren oluyor ve dünyasını onun çevresinde yeniden kurguluyor.
Orestis’in çocuğunun annesi, sert, hırslı, son derece zengin, ateşli ve olanaklarını kullanarak her şeyi elde edebileceğini düşünen Alexandra aslında kendi kırılganlıkları nedeniyle topluma, hayata ve duygularına ciddi mesafesi koymuş sembolik bir sistem eleştirisi bence. Dizi bunu gayet net irdeliyor. Hamileliğinde, doğumda, Klelia ve Orestis ile ilişkisinde, anneliğinde bunu çeşitli şekillerde görüyoruz.
Ada ve Maestro kendi içinde katman katman onlarca hikayeden oluşuyor, ilerlerken kahramanların hemen hepsinin hayatı, kurulu düzeni ve temel toplumsal normları ne kadar derinden sorguladığına şahit oluyoruz. İnsanın kendisi olabilmek için nelere göğüs gerebileceğini, gerçekten özgür olabilmek için nelerden vazgeçmesi gerektiğini sorgulatan kıymetli bir drama. Ada ve Maestro dizisini izlemenizi öneririm.
Son olarak, Christofer Papakaliatis’in yani Orestis’in dizinin hem yazarı hem yönetmeni hem de başrol oyuncusu olarak incelikli bir iş çıkardığını düşünüyorum. Tebrik ediyorum.
IMDB’de Maestro başlığı altında yapım detaylarını inceleyebilirsiniz. Netflix’te Ada ve Maestro ismiyle izleyebilirsiniz. Dizinin müzikleri gerçekten iyi. Spotify’daki Maestro in Blue albümüne buradan ulaşabilirsiniz. Ben özellikle temasını çok seviyorum. Ayrıca kulağımıza seri boyunca çalınan diğer parçaları da farklı listelerde bulabilir, dinleyebilirsiniz. Bu listelerden birini yine Spotify’da Maestro in Blue ismiyle bu linkten ulaşarak dinleyebilirsiniz.
Finali Haris Alexiou’nun güzel sesiyle yapalım:
